ਭਾਰਤ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਸਿਸਟਮ UPI ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ UPI ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਸਹਿਯੋਗ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ UPI ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
UPI ਦਾ ਵਧਦਾ ਗਲੋਬਲ ਵਿਸਥਾਰ
ਭਾਰਤ ਦਾ UPI ਸਿਸਟਮ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੁਗਤਾਨ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 57% ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ UPI ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੇਮੈਂਟਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (NPCI) ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹੁਣ ਤੱਕ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ UPI ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਜਾਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਫਰਾਂਸ: 2024 ਵਿੱਚ , ਇਹ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਆਈਫਲ ਟਾਵਰ ‘ਤੇ UPI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਟਿਕਟ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ।
ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ: 2021 ਤੋਂ ਦੁਬਈ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਚੂਨ ਸਟੋਰਾਂ ਵਿੱਚ QR ਕੋਡ ਨਾਲ ਭੁਗਤਾਨ ਉਪਲਬਧ।
ਭੂਟਾਨ: 2021 ਵਿੱਚ, ਇਹ BHIM ਐਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ UPI ਭੁਗਤਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ।
ਨੇਪਾਲ: ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ UPI ਲੈਣ-ਦੇਣ 2024 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ।
ਮਾਰੀਸ਼ਸ: UPI ਅਤੇ RuPay ਸੇਵਾਵਾਂ 2024 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ।
ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ: 2024 ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਰਹੀ UPI ਸੇਵਾ।
ਸਿੰਗਾਪੁਰ: 2023 ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੂਨ ਸਟੋਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ UPI ਸੇਵਾ ਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ।
ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ: BHIM ਐਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ।
UPI ਕੀ ਹੈ?
UPI (ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਪੇਮੈਂਟਸ ਇੰਟਰਫੇਸ) ਇੱਕ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ ਜਾਂ IFSC ਕੋਡ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਲੈਣ-ਦੇਣ ਸਿਰਫ਼ UPI ID, ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ, ਜਾਂ QR ਕੋਡ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੇਵਾ 24/7 ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਫਿਨਟੈਕ ਹੁਨਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
=
