Lifestyle (ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ) : ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਵੇਂ ਰੁਝਾਨ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਰੁਝਾਨ “ਗਰਲ ਮੈਥਸ” ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੋਸਟਾਂ, ਰੀਲਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਾਮ ਇੱਕ ਗਣਿਤਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੁਝਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਖਰਚਣ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਬਾਰੇ ਹੈ।
ਗਰਲ ਮੈਥਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਜਾਂ ਖਰਚ ‘ਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਛਤਾਵਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਆਓ ਸਮਝੀਏ, ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਰਲ ਮੈਥਸ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕੀ ਤਰਕ ਹੈ।
ਗਰਲ ਮੈਥਸ ਕੀ ਹੈ?
ਗਰਲ ਮੈਥਸ ਇੱਕ ਅਸਲ ਗਣਿਤਿਕ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਜਾਂ ਖਰਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਾਮ ਵਿੱਚ “ਗਰਲ” ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਜਾਂ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਕਦ ਜਾਂ ਬਟੂਏ ਦਾ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ‘ਮੁਫ਼ਤ’ ਹੈ!
ਗਰਲ ਮੈਥ ਦੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣ ਨਕਦੀ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਲਿਟ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੋਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਵਸਤੂ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਖਰਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਪੈਸਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਖਰਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਡੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਗਰਲ ਮੈਥ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ‘ਮੁਫ਼ਤ’ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।
ਰਿਫੰਡ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵੀ ‘ਮੁਫ਼ਤ’ ਹੈ
ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਖਰੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਰਿਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸੇ ਰਕਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਖਰੀਦਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਗਰਲ ਮੈਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਿਫੰਡ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ‘ਬੋਨਸ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਿਲੀਵਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਬੱਚਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਖਰਚ ਕਰਨਾ
ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਉਦਾਹਰਣ ਔਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ₹400 ਦੀ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਖਰੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਿਲੀਵਰੀ ਲਈ ₹50 ਵਾਧੂ ਅਦਾ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ। ਡਿਲੀਵਰੀ ਚਾਰਜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ₹100 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਖਰੀਦਦੇ ਹੋ।
ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਕੁੱਲ ਬਿੱਲ ₹500 ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ ₹50 ਡਿਲੀਵਰੀ ਚਾਰਜ ‘ਤੇ ਬਚਤ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਇਸਨੂੰ ਗਰਲ ਮੈਥਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ₹50 “ਬਚਾਇਆ” ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ₹100 ਖਰੀਦਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਤਰਕ ਹੈ?
ਗਰਲ ਮੈਥਸ ਇੱਕ ਹਾਸੋਹੀਣਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰੁਝਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਖਰਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਦੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਪਛਤਾਵਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣਾ ਉਸ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰਕ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਹੀ ਫੈਸਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਤੀ-ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਗਰਲ ਮੈਥਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
ਗਰਲ ਮੈਥਸ ਵਿੱਚ ‘ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਤੀ-ਵਰਤੋਂ’ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਕਿ, ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੇਖਣਾ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਮਹਿੰਗਾ ਬੈਗ ਜਾਂ ਜੁੱਤੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਮੰਨੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹5,000 ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ 100 ਵਾਰ ਵਰਤਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਤੋਂ ਲਾਗਤ ₹50 ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਕ ਇੱਕ ਮਹਿੰਗੀ ਪਰ ਟਿਕਾਊ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਸਤੀ, ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਵਸਤੂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਖਰੀਦ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸਲ ਲਾਗਤ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਤੀ-ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਪਯੋਗੀ ਹੈ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਗਰਲ ਮੈਥਸ ਇੱਕ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰੁਝਾਨ ਹੈ, ਪੈਸੇ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਨਹੀਂ। ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਬਜਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸਲ ਆਮਦਨ, ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਤਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
