Lifestyle (ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ) : ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਰਟਫੋਨ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਕਮਾਰਕ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ: ਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਹ ਵਧਦੀ ਆਦਤ ਸਾਡੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ, ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਸੂਚਨਾਵਾਂ, ਮਲਟੀਟਾਸਕਿੰਗ ਦੀ ਆਦਤ, ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਬੇਅੰਤ ਸਕ੍ਰੌਲ ਕਰਨਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਲਗਾਤਾਰ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਰੱਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਆਸਤਿਕ ਜੋਸ਼ੀ, ਸਲਾਹਕਾਰ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬਾਲ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ, BLK-ਮੈਕਸ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡਿਜੀਟਲ ਆਫਲੋਡਿੰਗ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਆਫਲੋਡਿੰਗ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ, ਡਿਜੀਟਲ ਨੋਟਸ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹੋਰ ਬਾਹਰੀ ਸਾਧਨਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ‘ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹਨਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਕਿ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇਗੀ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮਝਣ, ਉਸ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ, ਜੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਡਿਜੀਟਲ ਰੀਮਾਈਂਡਰ, ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਨੋਟਸ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਹਰ ਵੇਰਵੇ ਲਈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਛੋਟੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਖੁਦ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਧਿਆਨ ਭਟਕਾਏ ਬਿਨਾਂ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਉਣਾ, ਸਰਗਰਮ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ ਸਾਡੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਆਦਤਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਫੋਕਸ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਸ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰ ਬਣਨਾ।
