ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ) : ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਤਾ, eMudhra ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ (MeitY) ਨੇ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੀਮ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਐਪਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ eMudhra ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਦਸਤਖਤ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਤੇ eSign ਸੇਵਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।
eMudhra ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਕੀ ਕਰਦੀ ਹੈ?
eMudhra ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਦਸਤਖਤ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (DSC), eSigns, ਅਤੇ SSL/TLS ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ, ਔਨਲਾਈਨ ਪਛਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਡੇਟਾ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਦਸਤਖਤ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਤੇ eSign ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲਰ ਆਫ਼ ਸਰਟੀਫਾਈੰਗ ਅਥਾਰਟੀਜ਼ (CCA) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘਟਨਾ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੁਤੰਤਰ ਆਡਿਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ BDO ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ WebTrust ਆਡਿਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਕੀ ਹੈ?
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਪਭੋਗਤਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਵੈੱਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਇੱਕ ਜਾਅਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, eMudhra ਨੇ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2025 ਨੂੰ ਅੱਠ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੁੰਜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕੁੰਜੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀ ਕਾਰਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੀਆਂ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੁੰਜੀਆਂ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਖੋਜ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਨ।
ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੁੰਜੀਆਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹਮਲਾਵਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਪਛਾਣਾਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੁੰਜੀਆਂ ਕੀ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਅਜਿਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਸੰਭਾਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਜਾਅਲੀ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਅਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਅਸਲੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਦਾ ਜੋਖਮ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਜਿਹੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਲੌਗਇਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦਾਖਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸਵਰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਡੇਟਾ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹੀ ਸੰਭਾਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਕਿ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
AI ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ‘ਵੇਨ’ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖੋਜਕਰਤਾ ਨੇ ਇਸ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੁੰਜੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਪਲ, ਗੂਗਲ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਅਤੇ ਮੋਜ਼ੀਲਾ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜੋਖਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਘਟਨਾ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਆਡਿਟ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਐਪਾਂ ‘ਤੇ ਇਸਦਾ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ?
MeitY ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਐਪਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀਮਤ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰਿਸਪਾਂਸ ਟੀਮ (CERT-In) ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਅਫਵਾਹਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂਚ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਾਧੂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਕੀ ਸਾਰੀਆਂ eMudhra ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ eMudhra ਦੀਆਂ ਡਿਜੀਟਲ ਦਸਤਖਤ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਤੇ eSign ਸੇਵਾਵਾਂ, ਜੋ ਕਿ CCA ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਦਾ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਗਲਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪਹਿਲੂਆਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਗੀ।
