Healthcare (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਜਲਣ ਹੋਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵਧਣ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਐਲਰਜੀ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਚਮੜੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਸੋਰੀਆਸਿਸ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੋਰੀਆਸਿਸ ਇੱਕ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਯਾਨੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਚਮੜੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਮੋਟੀਆਂ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਪਪੜੀਦਾਰ ਪਰਤਾਂ ਬਣਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਕਿਨ ਐਲਰਜੀ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਐਲਰਜਨ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੁਜਲੀ, ਲਾਲੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਦਾਣੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸਵਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕਿਨ ਐਲਰਜੀ ਅਤੇ ਸੋਰੀਆਸਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਵੇ।
ਕੈਲਾਸ਼ ਦੀਪਕ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਡਰਮੈਟੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਜੈਸਮੀਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਸੋਰੀਆਸਿਸ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਪਪੜੀਦਾਰ ਪਰਤਾਂ ਬਣਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਚਮੜੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਸਿਰ ਦੀ ਚਮੜੀ, ਨਹੁੰਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਸਕਿਨ ਰੈਸ਼ੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ।
ਡਾ. ਜੈਸਮੀਨ ਦੱਸਦੀ ਹਨ ਕਿ ਸੋਰੀਆਸਿਸ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਉੱਭਰੇ ਹੋਏ ਲਾਲ ਧੱਬੇ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀ ਸਫ਼ੈਦ ਪਪੜੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਐਗਜ਼ੀਮਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਜਲਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੋਰੀਆਸਿਸ ਵਧਣ ‘ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸੋਰੀਆਸਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਚਮੜੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਖ਼ਤਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਰੀਆਸਿਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸੋਰੀਆਸਿਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?
- ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਰੱਖੋ: ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੱਕਣ ਨਾ ਦਿਓ। ਨਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਗੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲਾ ਮਾਇਸਚਰਾਈਜ਼ਰ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ਕੀ ਅਤੇ ਖੁਜਲੀ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਰੱਖੋ: ਲਗਾਤਾਰ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਸੋਰੀਆਸਿਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯੋਗਾ, ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਲਓ: ਆਪਣੀ ਡਾਈਟ ਵਿੱਚ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ, ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਚਰਬੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹਾਉਣ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰਗੜਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ਕੀ ਤੇ ਜਲਣ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਕਲੀਨਜ਼ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਜੇਕਰ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਖੁਜਲੀ, ਲਾਲ ਧੱਬੇ ਜਾਂ ਪਪੜੀਦਾਰ ਪਰਤਾਂ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਖੁਦ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਰਮੈਟੋਲੋਜਿਸਟ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
