ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ) : ਫਿਨਟੈਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ Paytm ਲਈ ਰਾਹਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਲੇਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਿਧਾਂਤਕ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ Paytm ਦੇ ਵਾਲੇਟ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਇਸ ਆਮਦਨ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕੰਪਨੀ One 97 Communications Ltd. ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ। RBI ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ Paytm Payments Services Ltd. (PPSL) ਪ੍ਰੀਪੇਡ ਪੇਮੈਂਟ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਸ (PPI) ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮੇਤ ਸਿਸਟਮ ਆਡਿਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ RBI ਤੋਂ ਅੰਤਿਮ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲੈਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।
RBI ਨੇ PPSL ਨੂੰ ਇਹ ਆਡਿਟ ਕਿਸੇ ਸੁਤੰਤਰ ਆਡੀਟਰ ਰਾਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ RBI ਕੋਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਕੰਪਨੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ Paytm ਦੇ ਵਾਲੇਟ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ?
ਇੱਕ ਸਮੇਂ Paytm ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਲੇਟ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਵਾਲੇਟ ਸੇਵਾ Paytm Payments Bank ਰਾਹੀਂ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ 2024 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ RBI ਨੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਾਲੇਟ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਪੈਸਾ ਜੋੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ, KYC ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉੱਠੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਗਾਹਕ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ Paytm ਵਾਲੇਟ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਸਨ।
Paytm Payments Bank ਅਤੇ Paytm Payments Services ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ ਫ਼ਰਕ?
Paytm Payments Bank ਅਤੇ Paytm Payments Services ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ। Paytm Payments Bank ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਸਥਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਖਾਤਿਆਂ, ਵਾਲੇਟ ਅਤੇ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, Paytm Payments Services ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਹੱਲ, ਪੇਮੈਂਟ ਗੇਟਵੇਅ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਭੁਗਤਾਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਹ One 97 Communications Ltd. ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਹੁਣ RBI ਵੱਲੋਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਇਸੇ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਲੇਟ, UPI ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ ਅੰਤਰ?
ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਲੇਟ ਵਿੱਚ ਗਾਹਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਕਮ ਐਪ ਦੇ ਵਾਲੇਟ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੋਬਾਈਲ ਰੀਚਾਰਜ, ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ, ਬਿੱਲਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, UPI ਖੁਦ ਪੈਸਾ ਸਟੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਭੁਗਤਾਨ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਗਾਹਕ UPI ID ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪੈਸਾ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤਿਮ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
RBI ਤੋਂ ਅੰਤਿਮ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ Paytm ਨਵੇਂ ਢਾਂਚੇ ਤਹਿਤ ਆਪਣੀਆਂ ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਲੇਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੇਵਾਵਾਂ Paytm Payments Bank ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਗਾਹਕ ਵਾਲੇਟ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਜੋੜ ਸਕਣਗੇ, ਬਕਾਇਆ ਰਕਮ ਰੱਖ ਸਕਣਗੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇਟਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ UPI ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, Paytm ਆਪਣੀਆਂ ਭੁਗਤਾਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰੀਪੇਡ ਕਾਰਡ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਾ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ’ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ, ਇਹ ਅਜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।
