Technology (ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ) : ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਵੀ ਇਸ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਈਟੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ IndiaAI Mission ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਨਵੇਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ AI ਮਾਡਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ EKA-1, Dhir 2B ਅਤੇ Dhir 5B ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਮਾਡਲ ਬਿਨਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਵੀ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਯੂਜ਼ਰਜ਼ ਨੂੰ ਹਰ ਕੰਮ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਣ।
EKA-1: ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਕੋਡਿੰਗ ਵਰਗੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ
EKA-1 ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਕੰਪਨੀ Soket Labs ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨਾਂ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਵਾਲਾਂ, ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ 26.3 ਅਰਬ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 7.5 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਟੋਕਨਜ਼ ਦੇ ਡੇਟਾ ਨਾਲ ਟ੍ਰੇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ 22 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Dhir 2B ਅਤੇ Dhir 5B ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ ਆਸਾਨ
Dhir 2B ਅਤੇ Dhir 5B ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ZenteiQ AiTech Innovations ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। EKA-1 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ ਛੋਟੇ ਮਾਡਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਓਪਨ-ਸੋਰਸ ਮਾਡਲ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ 10 ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੱਭਣ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕਈ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਵਿੱਚ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਕੇ ਬਿਨਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲੇਗੀ ਮਦਦ
ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ AI ਟੂਲਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ Dhir ਮਾਡਲ ਸਿੱਧੇ ਯੂਜ਼ਰ ਦੇ ਡਿਵਾਈਸ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਸਰਵਰ ’ਤੇ ਭੇਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਡੇਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰੱਖਿਆ, ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਮਾਡਲ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
IndiaAI Mission ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੂੰ ਮਦਦ
AI ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਪਾਵਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ IndiaAI Mission ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ’ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਸਰੋਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਖੋਜ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ AI ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
