ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ): ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਈ ਵਿਆਪਕ ਬਾਰਸ਼ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਣਕਿਆਸੀ ਪਰ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਲੂ (ਹੀਟਵੇਵ) ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਮੀਂਹ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਆਏ ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਰਿਕਾਰਡ ਮੰਗ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਰਹੀਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਅੱਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੌਰਾਨ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਬਿਜਲੀ ਕੱਟਾਂ ਅਤੇ ਕਿੱਲਤ ਤੋਂ ਨਿਜਾਤ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਬਿਜਲੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਮੰਗ ਪਿਛਲੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ 10,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਦੌਰਾਨ ਅਕਸਰ 14,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਸੂਬੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਠੰਢਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਈ।
ਮੌਸਮ ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ
ਮੀਂਹ ਦਾ ਅਸਰ ਤੁਰੰਤ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਇਹ ਅਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਸਿਖਰਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ (AC), ਕੂਲਰ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵੰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ) ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕੇ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲਿਆ।
ਮੌਸਮ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਘਰਾਂ, ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੂਲਿੰਗ ਉਪਕਰਨਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੂਰੇ ਗ੍ਰਿੱਡ ‘ਤੇ ਲੋਡ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਗਿਆ।
ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੇ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਾਇਆ
ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਆਪਣੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਹੇ।
ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਸਮਰੱਥਾ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ (ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ) ਸਮੇਤ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ।
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਸੂਬਾ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੀਮਾ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਿਜਲੀ ਖਿੱਚ (draw) ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਿਜਲੀ ਖਪਤ ਵਾਲੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਸਥਾਈ ਰਾਹਤ
ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਸ ਕਮੀ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਜਲੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਬਿਜਲੀ ਕੱਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਲੂ ਕਾਰਨ ਮੰਗ ਵਧਣ ‘ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ ਲੋਡ-ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (ਬਿਜਲੀ ਨਿਯੰਤਰਣ) ਦੇ ਉਪਾਅ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਖਪਤ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਮੀਂਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਖਾਲੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੱਲ ਸਕੀ।
1 ਜੂਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਇਸ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਿਜਲੀ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਾਹਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ 1 ਜੂਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਲਵਾਈ (ਟਰਾਂਸਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ) ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਖਪਤ ਵਾਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਝੋਨੇ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ‘ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਸਿੰਚਾਈ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਮੰਗ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਸਾਹਮਣੇ
ਬਿਜਲੀ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਫੜਦਿਆਂ ਹੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਇਸੇ ਅਰਸੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਸਾਲ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ, ਕੂਲਿੰਗ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗਲੇ ਉਛਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬ੍ਰੇਕ
ਫਿਲਹਾਲ, ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੇ ਮੀਂਹ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਬ੍ਰੇਕ (ਠਹਿਰਾਅ) ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਠੰਢੇ ਮੌਸਮ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਦੇ ਦੌਰ ਕਾਰਨ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਬਿਜਲੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਇਆ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਾਧੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਿਜਲੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਮੀਂਹ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਮੰਗ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਪਰ ਕੀਮਤੀ ਮੌਕੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
