Lifestyle (ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ) : ਉੱਠਦੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ, ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਰੀਲਾਂ ਦੇਖਣਾ, ਅਤੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੇਅੰਤ ਸਕ੍ਰੌਲ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਦਤ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਵੀਡੀਓ ਨਵੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਛੋਟੇ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕੀਤੇ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੋਪਾਮਾਈਨ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਵਾਈਪ ਨਾਲ ਨਵੀਂ, ਦਿਲਚਸਪ ਜਾਂ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸਮੱਗਰੀ ਲੱਭਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਉਤੇਜਿਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਸਕ੍ਰੌਲਿੰਗ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਆਦਤ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਿਰਫ਼ 7 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਰੀਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਬਦਲਾਅ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਪਹਿਲੇ 1-2 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਰੀਲਾਂ ਛੱਡਣ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਬੋਰ ਜਾਂ ਬੇਚੈਨ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਕ੍ਰੌਲਿੰਗ ਦੀ ਆਦਤ ਅਕਸਰ ਉਡੀਕ ਕਰਨ, ਤਣਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਜਾਂ ਵਿਹਲੇ ਬੈਠਣ ਵਰਗੇ ਪਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਦਤ ਅਚਾਨਕ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਰੁਟੀਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕਾਗਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੇਂ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਣ ਦੀ ਘੱਟ ਲੋੜ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੰਮ, ਅਧਿਐਨ ਜਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਫ਼ੋਨ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਅਕਸਰ ਫ਼ੋਨ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸਦਾ ਨੀਂਦ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੀਲਾਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ 7 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰੇਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ “ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀਡੀਓ” ਦੇਖਣ ਲਈ ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਾਗਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।
7 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਕਿੱਥੇ ਦੇਖੇ ਜਾਣਗੇ?
ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਰੀਲਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀ-ਫਾਰਮ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੁਟੀਨ ‘ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਨੁਭਵ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ‘ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਇਹ ਪਛਾਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੇਲੋੜੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਕ੍ਰੌਲ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਰੀਲਜ਼ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨਾ, ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ, ਅਤੇ ਕਸਰਤ, ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਖਾਲੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
