Lifestyle (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਅੱਜ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੱਕ, ਸਾਡੇ ਫੋਨ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇੱਕ ਨਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੁਟੀਨ, ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝ ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਫੈਂਟਮ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਵਾਈਬ੍ਰੇਟ ਜਾਂ ਘੰਟੀ ਵੱਜਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਚੈੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੂਚਨਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਸਨੂੰ ਫੈਂਟਮ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਡਰੋਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੌਕਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਧਿਆਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਲਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਨਲੌਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ
ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਨੀਂਦ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਭਾਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ, ਜਾਂ ਜਾਗਣ ‘ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤਣਾਅ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇਖਣਾ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਟੀਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ FOMO (ਗੁੰਮ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਈਰਖਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ
ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਝੁਕਣ ਨਾਲ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ‘ਤੇ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਟੈਕਸਟ ਗਰਦਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਰਤੋਂ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ‘ਤੇ ਰੁੱਝਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਫਬਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਅਕਸਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਲਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਘਟਾਇਆ ਜਾਵੇ
ਮਾਹਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈਣਾ, ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਖੇਡਣਾ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਔਫਲਾਈਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਇਸ ਆਦਤ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
