Lifestyle (ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ) : ਮੋਟਾਪੇ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਮੋਟਾਪੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ BMI (ਬਾਡੀ ਮਾਸ ਇੰਡੈਕਸ) ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਘੱਟ ਭਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ਼ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕਈ ਵਾਰ, ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ BMI ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਬੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਘੱਟ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ BMI ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਮੋਟਾਪੇ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਮਰ ਦੇ ਘੇਰੇ, ਵਾਧੂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਤਰੀਕਾ BMI ਨਾਲੋਂ ਮੌਤ ਦੇ ਜੋਖਮ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ BMI ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਕਾਰ ਹੈ; ਸਗੋਂ, ਮੋਟਾਪੇ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹੁਣ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ BMI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
BMI ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬਾਡੀ ਮਾਸ ਇੰਡੈਕਸ। ਇਸਦੀ ਗਣਨਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਭਾਰ (ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ) ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਉਚਾਈ (ਮੀਟਰ) ਦੇ ਵਰਗ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, 18.5 ਅਤੇ 24.9 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ BMI ਨੂੰ ਆਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 30 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ BMI ਨੂੰ ਮੋਟਾਪਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, BMI ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੁਣ ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰ ਵਧਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ‘ਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਸਿਹਤ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਭਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਚਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਨੇ ਕੀ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ?
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ CAD-ਮੋਟਾਪਾ, ਜਾਂ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਐਂਥਰੋਪੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ BMI ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਕਮਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਖੋਜ ਲਈ, ਚੀਨ, ਸਪੇਨ, ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ 800,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਹਤ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਡੇਟਾ ਵਿੱਚ 50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਲਗਭਗ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਡੇਟਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ, BMI ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਵਿਧੀ, ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮੌਤ ਦੇ ਜੋਖਮ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ BMI ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਗੁਆ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, CAD-ਮੋਟਾਪਾ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ
ਇਹ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੋ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ:
- ਕਲੀਨਿਕਲ ਮੋਟਾਪਾ: ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਮ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਪ੍ਰੀਕਲੀਨਿਕਲ ਮੋਟਾਪਾ: ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੁਕਵੇਂ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ BMI ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਮਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇਗਾ
ਜੋ ਲੋਕ ਜਿੰਮ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਪੁੰਜ ਨਾਲ ਭਾਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ BMI ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇਗੀ।
ਦਿਲ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਮੁਲਾਂਕਣ
ਪੇਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਮਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਕੇ, ਡਾਕਟਰ ਸਿਹਤ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਲਾਜ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ
ਹਰ ਮੋਟੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਧੂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਇਹ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ, ਇਸਦੇ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ BMI ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਿਹਤ ਜੋਖਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
