ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਈਫੋਨ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੱਬ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਐਪਲ’ ਦੇ ਸੀਈਓ ਟਿਮ ਕੁੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਈਫੋਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਰਿਫ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਉਤਪਾਦ “ਵੇਚਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ” ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ 50% ਆਈਫੋਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਐਪਲ ਦੇ ਸੀਈਓ ਟਿਮ ਕੁੱਕ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਐਪਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਉੱਥੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਭਾਰਤ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੋਹਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਐਪਲ ਦੇ ਸੀਈਓ ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਪਲ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਰੋ ਟੈਰਿਫ ਸੌਦੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਫੀਸ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਐਪਲ ਦੇ ਸੀਈਓ ਟਿਮ ਕੁੱਕ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ 50% ਆਈਫੋਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਆਈਫੋਨ ਦਾ ਮੂਲ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਏਅਰਪੌਡਸ, ਐਪਲ ਵਾਚ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
2026 ਤੱਕ 6 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵਧ ਆਈਫੋਨ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ
ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਐਪਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯੋਜਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਐਪਲ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ 2026 ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ 6 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਈਫੋਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ।
ਆਈਫੋਨ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 60% ਦਾ ਵਾਧਾ
ਮਾਰਚ 2024 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2025 ਤੱਕ, ਐਪਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1.88 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਆਈਫੋਨ ਬਣਾਏ ਅਤੇ 1.49 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਆਈਫੋਨ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ। । ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 60% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ 5 ਆਈਫੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਈਫੋਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੌਕਸਕੌਨ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੌਕਸਕੌਨ ਐਪਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਮਾਣ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟਾਟਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਪੈਗਾਟ੍ਰੋਨ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਐਪਲ ਦੀ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਵਿਕਰੀ 8 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ 8% ਸੀ।
ਐਪਲ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਇੰਨਾ ਧਿਆਨ ਕਿਉਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ?
- ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਿੰਕਡ ਪਹਿਲਕਦਮੀ (PLI) ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨਿਰਮਾਣ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਲਸੀ ਨੇ ਐਪਲ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੌਕਸਕੌਨ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
- ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦਨ ਐਪਲ ਨੂੰ ਆਈਫੋਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6-7% ਹੈ।
- ਐਪਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਆਪਣੇ 70% ਆਈਫੋਨ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੀਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਘੱਟ ਆਯਾਤ ਟੈਰਿਫ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 2024 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਈਫੋਨ ਨਿਰਯਾਤ ਲਗਭਗ 1,09,655 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
- ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹੈ। ਐਪਲ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੌਕਸਕੌਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ 23,139 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਪਲਾਂਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
