Lifestyle (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ, ਓਜ਼ੈਂਪਿਕ, ਵੇਗੋਵੀ ਅਤੇ ਮੋਨਜਾਰੋ ਵਰਗੇ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਟੀਕੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮੋਟਾਪੇ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰਲਾਈਨ ਸ਼ੂਗਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਚਮਤਕਾਰੀ ਇਲਾਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਟੀਕਿਆਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ? ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਐਨ ਹੁਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ।
ਮੈਡੀਕਲ ਜਰਨਲ “ਦ ਬੀਐਮਜੇ” ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ 9,341 ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਖੋਜ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸੀ।
ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਸਤਨ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਲਗਭਗ 0.4 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੇਮਗਲੂਟਾਈਡ ਅਤੇ ਟਿਰਜ਼ੇਪੇਟਾਈਡ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ, ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਟੀਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਪਾਏ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਲਗਭਗ 0.8 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਭਾਰ ਵਧਿਆ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਲਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਉਸੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਵੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ
ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮਰੀਜ਼ ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਵਰਗੇ ਸਿਹਤ ਮਾਰਕਰ ਸੁਧਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਲਾਭ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੱਟਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਇਲਾਜ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਥਾਈ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਵਜ਼ਨ ਵਾਪਸ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੋਟਾਪਾ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਭਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰੇ ਵਜੋਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਭੁੱਖ-ਉਤੇਜਕ ਹਾਰਮੋਨ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਕੈਲੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਟੀਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ‘ਅਨੁਕੂਲ ਥਰਮੋਜੇਨੇਸਿਸ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ?
ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦਰ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਔਸਤਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ 0.1 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਆਦਤਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੀਕੇ ਨਕਲੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮੋਟਾਪਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ
ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਜਿਸ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਟੀਕੇ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਦਵਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਸਥਾਈ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਸਤਾ ਹੈ।
